16 Eylül 2026 düzeltmesi: lif adları, bakım etiketleme yükümlülükleri, tanımlayıcı ve format tercihleri ile erişim hakları netleştirildi. Bu düzeltme yalnızca bu bölümleri kapsar.
Dijital Ürün Pasaportu (DPP) veri gereksinimleri, üreticilerin ve markaların AB'de satılan her ürün için tam olarak hangi bilgileri toplaması, yapılandırması ve yayınlaması gerektiğini tanımlar. Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Yönetmeliği (ESPR) kapsamında her ürün kategorisinin kendi zorunlu veri alanları olacaktır — ancak çerçeve, hazırlığa şimdiden başlayabilecek kadar nettir.
Dijital Ürün Pasaportu Hangi Verileri Gerektirir?
Her Dijital Ürün Pasaportu, tüketicilerin, geri dönüşümcülerin ve düzenleyicilerin bir ürünün bileşimini, çevresel etkisini ve kullanım ömrü sonu seçeneklerini anlamasını sağlayan ürün düzeyinde bilgiler içermelidir. ESPR (Yönetmelik (AB) 2024/1781), 8 ila 12. maddelerinde çerçeveyi belirler, ancak her ürün tipi için spesifik veri alanları Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen yetki devri tasarruflarında tanımlanır.
Şubat 2026 itibarıyla ürüne özgü hiçbir ESPR yetki devri tasarrufu resmi olarak kabul edilmemiştir. Ancak Komisyon'un hazırlık çalışmaları, ESPR çerçeve metni ve mevcut düzenlemeler (Pil Yönetmeliği gibi) bize ne bekleyeceğimize dair net bir tablo sunmaktadır.
Tüm DPP veri gereksinimleri henüz kesinleşmemiştir. Bu rehber, şimdi neyi toplayacağınıza ve neyi bekleyeceğinize karar vermenize yardımcı olmak için bir güven çerçevesi (Kademe 1, 2, 3) kullanmaktadır. Kesinleşmiş ve beklenen gereksinimleri ayırt etmek, hem yetersiz hazırlığı hem de boşa yatırımı önler.
DPP Verilerinin Üç Kademesi Nelerdir?
Beklenen DPP verilerini, gerekli olacaklarından ne kadar emin olduğumuza göre üç kademeye ayırıyoruz. Bu çerçeve, markaların veri toplama çalışmalarını önceliklendirmesine yardımcı olur.
Kademe 1: Temel Ürün Verileri (Şimdi Başlayın)
Mevcut ürün verilerini düzenlemek için bu kontrol listesini kullanın. Bazı maddeler yürürlükteki yasal yükümlülükleri yansıtır; DPP alanlarını nihai tekstil yetki devri tasarrufu belirleyecektir.
| Veri Kategorisi | Ne Toplanmalı | Neden Toplanmalı |
|---|---|---|
| Ürün tanımlama | Mevcut model, SKU, parti veya seri tanımlayıcıları; atanmışsa GTIN | ESPR benzersiz bir DPP tanımlayıcısı gerektirir; tekstile özgü ayrıntılar henüz belirlenmedi |
| İktisadi işletmeci bilgileri | Üretici adı, marka, ithalatçı, AB sorumlu kişi | ESPR Ek III(j)–(k), ithalatçı ve sorumlu işletmeci bilgilerini DPP verileri arasında sayar; piyasa gözetimi için gerekli |
| Malzeme bileşimi | 1007/2011 sayılı AB Tüzüğü Ek I’deki lif adları; ağırlık yüzdeleri | Kapsamdaki ürünler için mevcut bileşim etiketleme yükümlülüğü |
| Geri dönüştürülmüş içerik | Ağırlıkça geri dönüştürülmüş malzeme yüzdesi | ESPR çerçevesi bunu açıkça listeliyor |
| Üretim ülkesi | Nihai montajın yapıldığı ülke | Standart tedarik zinciri verisi; ESPR'de atıfta bulunuluyor |
| Bakım talimatları | Yıkama, kurutma ve ütüleme bilgileri; kullanılıyorsa ISO 3758 sembolleri | Faydalı ürün bilgisi; 1007/2011 sayılı Tüzük bakım etiketi zorunluluğu getirmez |
| Endişe yaratan maddeler | REACH eşik değerlerinin üzerindeki kimyasallar, SVHC beyanları | REACH Yönetmeliği (AT) No 1907/2006 kapsamında zorunlu |
| Uyumluluk ve sertifikalar | CE işareti durumu, OEKO-TEX, GOTS veya diğer sertifikalar | ESPR uygunluk gereksinimleri |
Komisyonun tekstil etiketleme SSS’si, 2.3 ve 6.7, yıkama ve bakım etiketlemesi konusunda uyumlaştırılmış AB kuralları bulunmadığını doğrular. Ürüne özgü güvenlik talimatları yine de zorunlu olabilir. Bileşim etiketlerindeki lif adlarını 1007/2011 sayılı AB Tüzüğü’nün 5. maddesi ve Ek I belirler.
Başka hiçbir şey yapmasanız bile, ürün verilerinizi bu Kademe 1 listesine göre denetleyin. Bu bilgilerin çoğu tedarik zincirinizde zaten bir yerde mevcuttur — zorluk, sıfırdan üretmek değil, dijitalleştirmek ve yapılandırmaktır.
Kademe 2: Beklenen Gereksinimler (Hazırlanın, Mükemmelleştirmeyin)
Bu veri kategorileri, ESPR çerçevesinde ve Komisyon'un Aralık 2025 tekstil hazırlık çalışmasında referans verilmektedir. Gerekli olmaları çok muhtemeldir, ancak kesin metodoloji veya eşik değerler yalnızca yetki devri tasarrufunda tanımlanacaktır.
| Veri Kategorisi | Ne Toplanmalı | Henüz Tanımlanmayan |
|---|---|---|
| Karbon/çevresel ayak izi | Ürün başına karbon ayak izi verileri | Bir ayak izinin gerekli olup olmayacağı — performans sınıfı olarak mı yoksa mutlak değer olarak mı isteneceği — ve hesaplama metodolojisi (PEF veya basitleştirilmiş YDA) |
| Dayanıklılık | Beklenen ürün ömrü, boncuklanma/aşınma/renk solması direnci | Spesifik test standartları ve minimum eşik değerler |
| Onarılabilirlik | Onarım talimatları, yedek parça bulunabilirliği | Puanlama metodolojisi ve kategoriler |
| Geri dönüştürülebilirlik | Tek malzeme yüzdesi, sökme rehberi | Geri dönüşüme uygun tasarım değerlendirme kriterleri |
| Kullanım ömrü sonu rehberi | Geri dönüşüm talimatları, toplama noktaları, geri alma programları | Gereken ayrıntı düzeyi |
"Hazırlanın, mükemmelleştirmeyin" ne anlama geliyor: Bu verilerin tedarik zincirinizde nereden geleceğini haritalandırmaya başlayın. Hangi tedarikçilerin sağlaması gerekeceğini belirleyin. Ancak metodoloji kesinleşene kadar karbon ayak izi hesaplamalarına büyük yatırım yapmayın — yetki devri tasarrufu, tam bir Ürün Çevresel Ayak İzi (PEF) değerlendirmesinden çok daha az maliyetli basitleştirilmiş bir yaklaşım gerektirebilir.
DPP Veri Kaynakları Nerede Hemfikir, Nerede Ayrışıyor?
Üç yetkili kaynak tekstil DPP veri gereksinimlerine dair anlayışımızı bilgilendirir: ESPR çerçeve yönetmeliğinin kendisi (AB 2024/1781), Avrupa Komisyonu'nun Aralık 2025 tekstil hazırlık çalışması ve bugüne kadar tam olarak belirtilmiş tek DPP olan Pil Yönetmeliği (AB 2023/1542) — yasanın içeriği madde madde saydığı tek örnek. Bu kaynakları karşılaştırmak, gereksinimlerin etkin bir şekilde sabitlendiği yerleri — ve önemli belirsizliğin kaldığı yerleri — ortaya koyar.
| Veri Kategorisi | ESPR Çerçevesi (2024/1781) | Aralık 2025 Tekstil Hazırlık Çalışması | Pil Yönetmeliği (2023/1542) | Yakınsama Düzeyi |
|---|---|---|---|---|
| Ürün tanımlama | Kalıcı benzersiz tanımlayıcı (10. madde) | Tanımlayıcı ayrıntıları tekstil yetki devri tasarrufuyla belirlenecek | Gerekli — benzersiz pil kimliği | Ortak ilke; tanımlama sistemleri ve ayrıntı düzeyi değişir |
| Malzeme bileşimi | Temel veri kategorisi olarak atıfta bulunuldu | Lif verileri değerlendiriliyor; mevcut bileşim etiketlerinde Ek I adları geçerli | Gerekli — hücre kimyası, malzeme dökümü | Ortak veri kategorisi; kesin gereklilikler değişir |
| Üretici/iktisadi işletmeci ayrıntıları | Gerekli (Ek III(j)–(k)) | Gerekli | Gerekli — üretici + piyasaya arz eden kuruluş | Tam yakınsama — şimdi toplayın |
| Endişe yaratan maddeler | Atıfta bulunuldu — REACH'e bağlantılar | Gerekli — SVHC beyanları | Gerekli — tehlikeli maddeler | Tam yakınsama — şimdi toplayın |
| Karbon/çevresel ayak izi | Beklenen veri olarak atıfta bulunuldu | Dahil — metodoloji TBD | Gerekli — üçüncü tarafça doğrulanmış, performans sınıfı, ölçek yetki devri tasarrufunda | Kısmi yakınsama — veri toplayın, ancak tekstil için bir ayak izinin gerekli olup olmayacağı ve nasıl isteneceği hâlâ değerlendiriliyor |
| Geri dönüştürülmüş içerik | Atıfta bulunuldu | Dahil — ağırlıkça yüzde | Gerekli — kobalt, nikel, lityum, kurşun geri kazanım % | Yüksek yakınsama — şimdi toplayın |
| Dayanıklılık/performans | Atıfta bulunuldu — yetki devri tasarrufu belirleyecek | Dahil — boncuklanma, aşınma, renk solması direnci | Gerekli — sağlık durumu, döngü geçmişi, degradasyon | Düşük yakınsama — metrikler ürün tipine göre önemli ölçüde farklılık gösterir |
| Tedarik zinciri izlenebilirliği | Atıfta bulunuldu — kapsam yetki devri tasarruflarına bırakıldı | Önerilen kademeli uygulama (2027/2030/2033) | Gerekli — tam özen yükümlülüğü, ancak 18.08.2027'den itibaren | Farklılaşan — tekstil kademeli yaklaşım alır; piller özen yükümlülüğü başlayınca tam izlenebilirlik gerektirir |
| Onarılabilirlik | Atıfta bulunuldu | Dahil — onarım talimatları, yedek parçalar | Piller için uygulanmaz (farklı yaşam döngüsü) | Tekstile özgü — atıfta bulunulacak pil emsal yok |
| Kullanım ömrü sonu/geri dönüşüm | Atıfta bulunuldu | Dahil — toplama noktaları, geri dönüştürülebilirlik | Gerekli — sökme talimatları, geri kazanım oranları | Yüksek yakınsama — şimdi toplayın |
Bu kaynaklar hazırlık için yararlı kategorileri gösterir; ancak ortak bir tanımlama sistemi, tek bir ayrıntı düzeyi veya tekstil DPP alanlarının eksiksiz listesini belirlemez. Mevcut ürün verilerini yeniden kullanın ve nihai gereklilikler için tekstil yetki devri tasarrufunu takip edin. Karbon ayak izi ve tedarik zinciri izlenebilirliği en fazla kalan belirsizliğe sahip kategorilerdir — bunlar için veri toplama altyapısına yatırım yapın, ancak yetki devri tasarrufu yaklaşımı kesinleştirene kadar metodolojiye fazla yatırım yapmayın.
Kademe 3: Olası Gereksinimler (İzleyin)
Bu veri kategorileri, daha geniş ESPR çerçevesinde ve CIRPASS-2 pilot bulgularında (CIRPASS-2, 2025) yer almaktadır, ancak tekstil yetki devri tasarrufuna dahil edilmeleri daha az kesindir. Kesin kapsam büyük ölçüde nihai yetki devri tasarrufu metnine bağlıdır.
| Veri Kategorisi | Neleri İçerebilir | Olasılık |
|---|---|---|
| Üretim süreçleri | Boyama, dokuma, apreleme yöntemleri | Orta |
| Tedarik zinciri izlenebilirliği | Üretim aşamaları ve konumları | Orta (kademeli uygulama önerildi) |
| Su kullanımı | Üretimde su tüketimi | Orta |
| Enerji tüketimi | Üretimde kullanılan enerji | Orta |
| Sosyal etki | Çalışma koşulları, sertifikalar | Düşük |
| Hayvan refahı | Deri, yün, kuştüyü içeren ürünler için | Düşük |
Tedarik Zinciri İzlenebilirliği Nasıl Kademeli Olarak Uygulanacak?
En zorlu veri kategorilerinden biri tedarik zinciri izlenebilirliğidir. Aralık 2025 hazırlık çalışması kademeli bir uygulama önermektedir:
| Aşama | Zaman Çizelgesi | Neye İhtiyacınız Var |
|---|---|---|
| Aşama 1 | Yetki devri tasarrufu kabulünde (~2027) | Temel süreçler ve üretim yerleri |
| Aşama 2 | 2030 | Gizlilik kontrolleri ile her üretim aşamasının genişletilmiş detayları |
| Aşama 3 | 2033 | Kontrollü erişimli tam belgelenmiş tedarik zinciri |
Bu kademeli yaklaşım, Türkiye'den ihracat yapan markalar dahil küçük markalar için iyi bir haber. İlk günden hammaddeden perakendeye tam izlenebilirliğe ihtiyacınız yok. Doğrudan sözleşme yaptığınız Kademe 1 tedarikçilerinizle (fabrikalar) başlayın ve oradan genişletin.
Doğrudan tedarikçilerinize şimdi bir veri talebi gönderin. Şunları sorun: fabrika konumu, kullanılan temel üretim süreçleri, malzeme tedarik ülkeleri. Temel yanıtlar bile, kesin gereksinimler tanımlandığında üzerine inşa edebileceğiniz bir temel oluşturur.
DPP Veri Formatı Gereksinimleri Nelerdir?
DPP, bir PDF veya kağıt belge değildir. Yapılandırılmış, makine tarafından okunabilir dijital veridir.
PassportCraft’ın veri formatı
ESPR’nin 10. maddesi, makine tarafından okunabilir veri, açık standartlar ve birlikte çalışabilirlik gerektirir. Tekstil yetki devri tasarrufu, veri taşıyıcısını ve ayrıntılı gereklilikleri belirleyecektir. PassportCraft aşağıdaki uygulamayı kullanır; bu evrensel bir yasal format değildir.
| Bileşen | PassportCraft uygulaması | Açıklama |
|---|---|---|
| Yapılandırılmış veri | Schema.org sözlüğüyle JSON-LD | Makine tarafından okunabilir ürün bilgisi |
| Ürün tanımlayıcısı | GTIN | PassportCraft’ta yayımlamak için gerekli |
| Tekil ürün tanımlayıcısı | GTIN + seri numarası | Tekstil pasaportlarında isteğe bağlı |
| Veri taşıyıcısı | QR kodu | Pasaportu GS1 Digital Link URL’si üzerinden açar |
| URL yapısı | GS1 Digital Link | Seri numarası verilirse https://domain/01/{GTIN}/21/{serial} |
Erişim Kademeleri
ESPR’nin 9(2)(f) ve 11(b) maddeleri, hangi aktörlerin hangi verilere erişebileceğini ilgili yetki devri tasarrufuna bırakır. Her alanı üç sabit seviyeye atamaz. Bir hizmet erişimi aşağıdaki gibi düzenleyebilir; yasal erişim haklarını ise tekstil kuralları belirleyecektir.
| Kademe | Kimler Erişebilir | Ne Görürler |
|---|---|---|
| Herkese açık | QR kodu tarayan herhangi bir tüketici | Herkese açık olması amaçlanan bilgiler |
| Kısıtlı | Geri dönüşümcüler, tamirciler, distribütörler | Yetkili taraflarla paylaşılan veriler |
| Otorite | Piyasa gözetimi, gümrük | Yetkili makamların ihtiyaç duyduğu veriler |
Bilgileri geçerli yasal yükümlülüklere ve erişim yetkilerine göre sınıflandırın. PassportCraft’ta tekstil söküm talimatları herkese açıktır; ESPR çerçevesi bu alana erişimin kısıtlanmasını gerektirmez.
Şu Anda Ne Yapmalısınız?
Kademe çerçevesine göre 2026'da önceliklendirmeniz gerekenler:
Şimdi yapın (Kademe 1 — mevcut ürün verilerini düzenleyin):
- Ürün verilerinizi yukarıdaki Kademe 1 tablosuna göre denetleyin
- Her SKU için malzeme bileşimi verilerini dijitalleştirin
- Ürünlerinize daha önce atanmış tanımlayıcıları kontrol edin. PassportCraft yayımlamak için geçerli bir GTIN ister; ESPR genel bir GS1 Şirket Öneki edinme yükümlülüğü getirmez.
- Endişe yaratan madde uyumluluğunu doğrulayın (REACH/SVHC)
- AB dışından satış yapıyorsanız ürününüzden AB'de yerleşik hangi iktisadi işletmecinin sorumlu olduğunu netleştirin — AB ithalatçınız çoğu zaman bu niteliği zaten taşır
Bu çeyrekte yapın (Kademe 2 — beklenen gereksinimler):
- Çevresel ayak izi verilerinin nereden geleceğini haritalayın
- Ürünleriniz için dayanıklılık/onarılabilirlik veri mevcudiyetini değerlendirin
- Kademe 1 tedarikçilerine veri talepleri gönderin
- DPP platform seçeneklerini değerlendirin
Bekleyin ve izleyin (Kademe 3 — olası gereksinimler):
- Tekstil yetki devri tasarrufu yayınını takip edin (2027 sonu bekleniyor)
- CEN/CENELEC uyumlaştırılmış standartlarını izleyin (altısı Mayıs 2026'da yayımlandı ve Uygulama Kararı (AB) 2026/1736 ile Temmuz 2026'da uyumlaştırılmış standartlar olarak atıfta bulunuldu; kalan ikisi Eylül 2026'da bekleniyor)
- Tekstile özgü öneriler için CIRPASS-2 pilot çıktılarını takip edin
DPP Veri Gereksinimleri Ürün Kategorisine Göre Nasıl Farklılaşır?
Bu rehber tekstile odaklansa da DPP veri gereksinimleri ürün kategorisine göre değişecektir. Temel kategorilerin karşılaştırması:
| Veri Kategorisi | Tekstil | Piller | Elektronik | Mobilya |
|---|---|---|---|---|
| Malzeme bileşimi | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| Karbon ayak izi | Bekleniyor | Gerekli, ancak 18.02.2027'de değil | Bekleniyor | Bekleniyor |
| Geri dönüştürülmüş içerik | Bekleniyor | Gerekli, ancak 18.02.2027'de değil | Bekleniyor | Bekleniyor |
| Onarılabilirlik | Bekleniyor | Uygulanmaz | Gerekli (puan) | Bekleniyor |
| Tedarik zinciri izlenebilirliği | Kademeli | Gerekli (özen yükümlülüğü), ancak 18.08.2027'den itibaren | Bekleniyor | Bekleniyor |
| Endişe yaratan maddeler | Gerekli (REACH) | Gerekli | Gerekli (RoHS) | Gerekli |
| Bakım talimatları | Gelecekteki DPP gerekliliği henüz kesinleşmedi | Uygulanmaz | Uygulanmaz | Bekleniyor |
| Kullanım ömrü sonu rehberi | Bekleniyor | Gerekli | Bekleniyor | Bekleniyor |
| DPP Son Tarihi | ~2028/2029 | Şub 2027 | ~2028-2030 | ~2029/2030 |
AB Pil Yönetmeliği en ileri düzeydedir — pil pasaportu gereksinimleri en spesifik olanıdır ve son tarih (Şubat 2027) en yakın olandır. Tekstil gereksinimleri benzer bir modeli izleyecek ancak vurgu açısından bazı farklılıklar olacaktır (bakım talimatları, lif bileşimi, modaya özgü dayanıklılık metrikleri). Yukarıdaki batarya sütunundaki üç hücre bir kayıt taşır: Komisyon rehberine göre karbon ayak izi ile geri dönüştürülmüş içerik payları 18 Şubat 2027'de doldurulmaz ve Madde 48(1), batarya özen yükümlülüğünü ancak 18 Ağustos 2027'de başlatır. Bir batarya pasaportunun ilk gün gerçekte neye ihtiyacı olduğunu alan alan anlattık.
Sık Sorulan Sorular
Tekstil Dijital Ürün Pasaportu için hangi veriler gereklidir?
Kesin veri alanları, tekstil yetki devri tasarrufunda (2027 sonu bekleniyor) tanımlanacaktır. ESPR çerçevesi ve Aralık 2025 hazırlık çalışmasına göre, tekstil DPP'lerinin malzeme bileşimi, ürün tanımlama, iktisadi işletmeci bilgileri, endişe yaratan maddeler, bakım talimatları, dayanıklılık ve onarılabilirlik bilgileri, geri dönüştürülebilirlik rehberi ve tedarik zinciri izlenebilirliği verilerini gerektirmesi beklenmektedir; çevresel ayak izi verilerinin gerekli olup olmayacağı ise hâlâ değerlendirilmektedir.
Zaten piyasadaki ürünler için veri toplamam gerekiyor mu?
DPP gereksinimleri, yetki devri tasarrufunun uygulama tarihinden sonra piyasaya arz edilen ürünler için geçerlidir. Bu tarihten önce üretilip satılan ürünlerin geriye dönük olarak DPP'ye sahip olması gerekmez. Ancak son tarihten sonra ilk kez piyasaya arz edilen mevcut envanter için DPP gerekecektir.
Verinin ne kadar ayrıntılı olması gerekiyor — ürün başına, parti başına yoksa birim başına mı?
ESPR üç ayrıntı düzeyini destekler: model, parti ve birim. Tekstil yetki devri tasarrufu hangi düzeyin gerekli olduğunu belirleyecektir. JRC'nin Mayıs 2026 önerisi — hâlâ etki değerlendirmesine tabidir — parti ve model tanımlayıcılarını zorunlu kılmakta ve DPP'nin parti düzeyinde oluşturulmasını öngörmektedir; birim düzeyinde benzersiz seri numaraları (SGTIN) ise, örneğin ikinci el satış veya doğrulama amacıyla, isteyen markalar için isteğe bağlı olacaktır. Parti düzeyi yaklaşımı, bireysel giysi başına değil, üretim partisi başına bir DPP anlamına gelir.
Tam tedarik zinciri verilerim yoksa ne olur?
Elinizdekiyle başlayın. Kademeli izlenebilirlik planı, Aşama 1'de (kabul aşamasında) yalnızca temel süreçlerin ve üretim yerlerinin gerekli olduğu anlamına gelir — hammaddeden perakendeye tam takip değil. Mevcut verileri toplamak için doğrudan tedarikçilerinizle çalışın. Birçok marka, daha derin yukarı akış verileri mevcut olmasa bile Kademe 1 tedarikçilerinin temel süreç ve konum verilerini sağlayabildiğini görecektir.
DPP verileri için standart bir format var mı?
ESPR, makine tarafından okunabilir ve birlikte çalışabilir veri gerektirir. Tekstil yetki devri tasarrufu veri taşıyıcısını ve ayrıntılı gereklilikleri belirleyecektir. PassportCraft JSON-LD ve GS1 Digital Link kullanır; ancak ESPR bu formatları her ürün için zorunlu kılmaz. Veri formatları, API'ler ve birlikte çalışabilirliği kapsayan sekiz uyumlaştırılmış CEN/CENELEC standardından altısı Mayıs 2026'da yayımlandı (kalan ikisi hâlâ taslak aşamasında) ve Komisyon Uygulama Kararı (AB) 2026/1736 ile Temmuz 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde uyumlaştırılmış standartlar olarak atıfta bulunuldu: EN 18216, 18219, 18220, 18221, 18222 ve 18223.
Mevcut ERP veya PLM sistemimi DPP verileri için kullanabilir miyim?
ERP veya PLM sisteminiz gerekli verilerin çoğunu içerebilir, ancak muhtemelen gerekli formatta yapılandırılmamıştır. Çoğu marka, ürün verilerini uyumlu DPP formatına dönüştürmek için mevcut sistemleriyle entegre olan DPP'ye özgü bir platforma ihtiyaç duyacaktır. İyi haber: DPP platformları, her şeyi yeniden girmenizi gerektirmek yerine mevcut sistemlerden veri çekecek şekilde tasarlanmıştır.
Yazar hakkında
